field strength meter เครื่องวัดความแรงของคลื่นวิทยุ
เป็นเครื่องมือชิ้นหนึ่ง ที่นักทดลองสายอากาศควรมีไว้ ตัวอย่างการใช้งานเครื่องมือชิ้นนี้
- ใช้ทดสอบว่าเครื่องส่งทำงานหรือไม่ เวลามีการส่งสัญญาณ จะมีการแพร่กระจายคลื่นวิทยุ ออกมาทางสายอากาศ เครื่อง field strength meter จะวัดความแรงที่ส่งออกมาได้ และยังดูได้ด้วยว่า ความแรงที่ได้ผิดปกติหรือเปล่า โดยวางเครื่องวัดนี้ที่ตำแหน่งเดิมที่เคยทดสอบ
- ใช้หาอัตราการขยาย โดยเปรียบเทียบกับสายอากาศอีกต้น โดยไม่ต้องพึ่งพาสถานีอื่น และไม่ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมของสถานีอื่น อาจจะใช้ร่วมกับเครื่องลดทอนสัญญาณ
- เป็นตัวช่วยในการปรับแต่งสายอากาศเพื่อให้ได้ความแรงที่สุด โดยที่ค่า SWR ยังยอมรับได้อยู่ เพราะว่าบ้างครั้ง เราอาจจะปรับค่า SWR ได้ ต่ำ ๆ แต่ความแรงในการแพร่คลื่น ไม่ได้ดีที่สุด
- เป็นตัวช่วยในการออกแบบสายอากาศใหม่ ๆ เช่นการปรับระยะความห่าง ขนาดต่าง ๆ ของสายอากาศ
วงจรที่ใช้ ประกอบในตัวอย่าง
รายการอุปกรณ์
- D1 - D2 แบบเยรมันเนียม เบอร์ 1N60 หรือ 1N34 จำนวน 2 ตัว
- C1 ตัวเก็บประจุแบบปรับค่าได้ หรือ ทริมเมอร์ ค่า 5-20 pF (หรือค่าไกล้เคียง)
- C2-C5 ค่า 0.1 uF จำนวน 4 ตัว
- โวลลุ่ม 10 K(B) จำนวน 1 ตัว
- ทรานซิสเตอร์ แบบ NPN ใช้แทนได้หลายเบอร์ ตัวอย่างใช้ 2N3904
- มิเตอร์ 0-1 mA (อาจจะใช้ VU มิเตอร์ตามตัวอย่างก็ได้ แล้วแต่ความสะดวก)
- สวิช เปิด-ปิดเครื่อง
- ถ่าน 9 โวลต์ พร้อมขั้ว
- แผ่นวงจรเอนกประสงค์
- กล่องเอนกประสงค์
- ขดลวด L1 พันจากลวดเบอร์ 18 พันบนแกนดินสอ (เส้นผ่านศูนย์กลาง 8 มม.)โดยพัน 3 รอบ มี แท๊ปรอบที่ 1
วงจรตัวอย่างใช้ VU มิเตอร์ ของเครื่องขยายเสียง มาเป็นตัวแสดงผล

- หลังจากประกอบวงจรเสร็จ ให้ทดลองใช้วิทยุส่งสัญญาณ แล้วประปรับค่า C1 ให้เครื่องมีความไวสูง ๆ หน่อย (ปรับให้เข็มขึ้นมาก)
- สายอากาศที่ใช้กับเครื่องอาจจะใช้สายอากาศรับเบอร์ดัก หรือ lamda/4 ก็ได้
- สายอากาศแบบรับเบอร์ดักจะมีความไวต่อสิ่งรอบข้างมากกว่า สายอากาศ lamda/2 แม้แต่มีคนเดินผ่านไปผ่านมาก็มีผลต่อเข็มของมิเตอร์
- บริเวญที่ทำการทดลองควรเป็นที่โล่ง เพื่อลดผมกระทบของวัตถุรอบข้าง
- มิเตอร์ M1 เป็น VU มิเตอร์ การทำงานของมันจะไม่เป็นเชิงเส้น คือเข็มมิเตอร์จะอ่อนในช่วงกลาง ๆ ของสเกล ดังนั้น ผลที่ได้จากการวัด เป็นเพียงการเปรียบเทียบว่า แรงมากขึ้น หรือลดลงเท่านั้น

ตัวอย่างการทดลอง
สมมุติว่า เรามีสายอากาศ รับเบอร์ดัก อยู่ 2 ต้น ต้นที่ 1 เป็นสายอากาศที่ชื้อมา ต้นที่ 2 ทำขึ้นมาเอง เราก็ตั้งเครื่องวัดความแรงไว้ ให้ห่างจากเครื่องส่งพอสมควร (ถ้าทดลองคนเดียวก็เอาแค่ อ่านค่าจากเข็มมิเตอร์ ได้ก็แล้วกันครับ) จากนั้นก็ลองใช้สายอากาศทีละต้น เปรียบเทียบความแรงที่อ่านได้จากเข็มมิเตอร์ (อย่าลืมว่าตอนส่งกำลังส่งต้องเท่ากันทั้ง 2 ต้น)
สมมุติว่า ผลที่ได้ สายอากาศที่เ้ราทำเอง ส่งออกได้ไม่ดี เราก็อาจจะ ปรับแต่ง เพิ่ม - ลด ขนาดความยาว ของสายอากาศได้ โดยปรับที่ละนิด ๆ แล้วอ่านค่ามิเตอร์ไปด้วย
สถานีวิทยุสมัครเล่น HS8JYX ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 99/31 ถ.เจริญสุข ต.ปากน้ำ อ.เมือง จ.กระบี่ 81000 โทร 08-3525-3832




